Welke verkeersregels worden tijdens rijles het meest verkeerd toegepast?

Tijdens rijlessen merk je al snel dat verkeersregels kennen iets anders is dan verkeersregels goed toepassen.

Een leerling kan in theorie prima weten:

bestuurders van rechts hebben voorrang

of:

bij invoegen moet je het overige verkeer voor laten gaan

en toch in de praktijk een verkeerde beslissing nemen.

Dat komt omdat autorijden niet alleen uit verkeersregels bestaat.

Je moet een verkeerssituatie eerst bewust waarnemen, daarna begrijpen welke regel van toepassing is, vervolgens beoordelen wat andere weggebruikers doen en pas daarna een beslissing nemen.

Bij Rijschool Butterhuizen gebruiken we daarom steeds dezelfde vaste denkstructuur:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen

In dit artikel bespreken we verkeersregels en praktijksituaties die leerlingen tijdens rijlessen regelmatig verkeerd toepassen.

Niet om losse fouten af te straffen, maar om te begrijpen waar in het proces de fout ontstaat.

Waarom worden verkeersregels tijdens rijles verkeerd toegepast?

Daar zijn verschillende oorzaken voor.

Een leerling kan bijvoorbeeld:

• de verkeersregel nog niet goed kennen;
• de situatie te laat herkennen;
• belangrijke informatie missen;
• te dicht voor de auto kijken;
• een fietser of voetganger te laat waarnemen;
• snelheid te laat aanpassen;
• een verkeerde aanname doen;
• te lang twijfelen;
• of wel goed kijken, maar de informatie niet goed verwerken.

Daarom is het te simpel om na een fout alleen te zeggen:

“Je kende de verkeersregel niet.”

Soms kende de leerling de regel prima.

Het probleem ontstond eerder.

Bijvoorbeeld doordat het kruispunt te laat werd gezien.

Dat sluit aan op een belangrijk punt uit hoe verbeter je je kijktechniek tijdens het autorijden?: goed kijken betekent niet alleen je hoofd bewegen, maar relevante informatie verzamelen en daar iets mee doen.

Welke verkeersregels gaan tijdens rijles vaak mis?

Een aantal onderwerpen zien we regelmatig terug:

• bestuurders van rechts;
• voorrang versus voor laten gaan;
• fietsers en voetgangers;
• afslaan;
• rotondes;
• invoegen en uitvoegen;
• bijzondere manoeuvres;
• voorrangsdriehoeken op het wegdek;
• uitritten;
• snelheid aanpassen;
• rijstrook wisselen;
• spiegelen en nacontrole;
• plaats op de weg;
• en besluitvaardigheid.

Veel van deze onderwerpen behandelen we uitgebreider in aparte artikelen.

Lees bijvoorbeeld:

Wie heeft voorrang op een kruispunt?

Hoe rijd je veilig en correct op een rotonde?

Hoe moet je invoegen en uitvoegen op de snelweg?

Wat zijn de regels bij fietsers en voetgangers?

In dit artikel brengen we deze onderwerpen samen.

Fout 1 – Denken dat iedereen van rechts voorrang heeft

Een veelgemaakte vergissing is:

“Alles wat van rechts komt heeft voorrang.”

Dat klopt niet.

De hoofdregel op een gelijkwaardig kruispunt is:

Bestuurders verlenen voorrang aan bestuurders die voor hen van rechts komen.

Het gaat dus om bestuurders.

Een fietser is bestuurder.

Een voetganger niet.

Daarnaast zijn er uitzonderingen en kan de voorrang door verkeerstekens worden geregeld.

Daarom moet je eerst bepalen:

Wat voor kruispunt is dit?

Meer hierover lees je in wie heeft voorrang op een kruispunt?.

Fout 2 – Denken dat een voetganger van rechts altijd voorrang heeft

Een voetganger is een weggebruiker, maar geen bestuurder.

Daarom valt een voetganger niet onder de algemene voorrangsregel voor bestuurders van rechts.

Een voetganger kan natuurlijk wel voor moeten gaan.

Bijvoorbeeld:

• bij een voetgangersoversteekplaats;
• wanneer jij afslaat en de voetganger rechtdoor op dezelfde weg gaat;
• bij een bijzondere manoeuvre;
• of in andere situaties waarin het RVV bepaalt dat die voetganger moet worden voorgelaten.

Daarom is het belangrijk om juridisch onderscheid te maken tussen:

voorrang verlenen

en:

voor laten gaan.

Meer hierover lees je in wat zijn de regels bij fietsers en voetgangers?.

Fout 3 – Voorrang en voor laten gaan door elkaar halen

Dit is een van de belangrijkste terminologische fouten.

Bij voorrang verlenen gaat het om betrokken bestuurders.

Bij verschillende andere verkeersregels gebruikt het RVV de term:

voor laten gaan.

Bijvoorbeeld bij:

• afslaan;
• bijzondere manoeuvres;
• voetgangersoversteekplaatsen;
• blinde voetgangers;
• en voorrangsvoertuigen.

Dat lijkt op het eerste gezicht slechts taal.

Maar het helpt je begrijpen wie onder welke regel valt.

Dit onderscheid komt niet alleen terug bij fietsers en voetgangers. Het is bijvoorbeeld ook belangrijk bij invoegen en uitvoegen op de snelweg, omdat invoegen en uitvoegen bijzondere manoeuvres zijn.

Fout 4 – Denken dat rood asfalt automatisch voorrang betekent

Veel leerlingen zien een rood fietspad en denken:

“De fietser heeft voorrang.”

De kleur rood bepaalt op zichzelf geen voorrang.

Je moet kijken naar:

• verkeersborden;
• voorrangsdriehoeken;
• weginrichting;
• rijrichting;
• en de verkeersregel die op die situatie van toepassing is.

Een rood wegdek maakt een fietspad herkenbaar.

Maar het vervangt geen voorrangsregeling.

Daarom leren we leerlingen:

Lees niet één onderdeel van de weg. Lees de hele verkeerssituatie.

In wat zijn de regels bij fietsers en voetgangers? gaan we uitgebreider in op dit soort situaties.

Fout 5 – Vergeten dat een fietser een bestuurder is

Een fietser is juridisch een bestuurder.

Dat betekent bijvoorbeeld dat een fietser van rechts op een gelijkwaardig kruispunt onder de normale voorrangsregel valt.

Toch zien beginnende leerlingen soms vooral auto’s als “verkeer”.

De fietser wordt wel gezien, maar te laat als relevante bestuurder verwerkt.

Dat is vaak geen puur theorieprobleem.

Het is een waarnemingsprobleem.

Daarom is bewuste kijktechniek zo belangrijk.

Meer over de combinatie van fietsers en voorrang lees je ook in wie heeft voorrang op een kruispunt?.

Fout 6 – Alleen naar auto’s kijken

Beginnende leerlingen zijn vaak sterk gericht op voertuigen die groot en duidelijk zichtbaar zijn.

Auto.

Bus.

Vrachtwagen.

Maar een verkeerssituatie bestaat ook uit:

• fietsers;
• bromfietsers;
• voetgangers;
• kinderen;
• elektrische fietsen;
• en andere weggebruikers.

Wanneer je aandacht alleen naar auto’s gaat, kun je een fietser of voetganger te laat verwerken.

Goed autorijden betekent daarom dat je steeds meer de totale verkeerssituatie leert overzien.

Fout 7 – Rechtdoor op dezelfde weg verkeerd toepassen

Tijdens de rijopleiding gebruiken we vaak:

Rechtdoor op dezelfde weg gaat voor.

Dat is een praktische samenvatting van de afslaande-verkeersregel.

Een bestuurder die afslaat moet verkeer op dezelfde weg dat tegemoetkomt of zich naast of dicht achter hem bevindt, voor laten gaan.

Dat kan dus ook een:

• fietser;
• bromfietser;
• of voetganger

zijn.

Een veelgemaakte fout is dat leerlingen deze regel alleen bij auto’s toepassen.

In wat zijn de regels bij fietsers en voetgangers? leggen we deze situaties uitgebreider uit.

Fout 8 – Een voetganger zonder voetgangersoversteekplaats altijd negeren

Geen voetgangersoversteekplaats betekent niet:

“Dan hoef ik nooit te wachten.”

Een voetganger kan ook zonder voetgangersoversteekplaats voor moeten gaan.

Bijvoorbeeld wanneer jij:

• rechtsaf slaat;
• linksaf slaat;
• uit een uitrit komt;
• achteruit rijdt;
• of een andere bijzondere manoeuvre uitvoert.

Daarom moet je eerst bepalen welke verkeersregel van toepassing is.

Niet alleen:

ligt hier een voetgangersoversteekplaats?

Fout 9 – Pas reageren op een voetgangersoversteekplaats als iemand al oversteekt

Bij een voetgangersoversteekplaats (VOP, in de volksmond zebrapad) gaat het niet alleen om iemand die al midden op de rijbaan loopt.

Je moet ook rekening houden met een voetganger die kennelijk op het punt staat over te steken.

Daarom moet je zo’n oversteekplaats vroeg herkennen.

Wanneer je pas kijkt als je er bijna bovenop zit, heb je weinig tijd om de intentie van een voetganger te beoordelen.

Dat is precies waarom ver vooruit kijken tijdens het autorijden zo belangrijk is.

Fout 10 – Voorrangsdriehoeken verkeerd lezen

De bekende haaientanden zijn voorrangsdriehoeken op het wegdek.

Een veelgemaakte fout is dat leerlingen ze wel zien, maar niet goed bepalen:

Voor wie gelden ze?

Je moet kijken naar de richting van de driehoeken.

Staan ze met de punten naar jou toe?

Dan moet jij voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg.

Staan ze voor de fietser?

Dan geldt die voorrangsverplichting voor de fietser.

Alleen de aanwezigheid van voorrangsdriehoeken zien is dus niet genoeg.

Bij kruispunten behandelen we dit uitgebreider in wie heeft voorrang op een kruispunt?.

Fout 11 – Denken dat voorrangsdriehoeken altijd betekenen dat je moet stoppen

Voorrangsdriehoeken betekenen:

voorrang verlenen.

Niet:

altijd volledig stoppen.

Wanneer de situatie overzichtelijk is en er niemand is aan wie je voorrang moet verlenen, kun je gecontroleerd doorrijden.

Soms moet je wel stoppen.

Dat hangt af van de verkeerssituatie.

Dit is een goed voorbeeld van het verschil tussen:

een verkeersregel kennen

en:

die regel praktisch toepassen.

Fout 12 – Denken dat een T-splitsing automatisch voorrang geeft

Veel leerlingen denken:

“De doorgaande weg van een T-splitsing heeft voorrang.”

Dat is geen algemene regel.

Een T-splitsing is een kruispunt.

Je kijkt dus naar:

• verkeersborden;
• voorrangsdriehoeken;
• uitritconstructies;
• verharde of onverharde wegen;
• en de normale voorrangsregels.

Is de T-splitsing gelijkwaardig?

Dan kan de gewone regel voor bestuurders van rechts gelden.

De vorm van het kruispunt bepaalt dus niet automatisch de voorrang.

Meer voorbeelden hiervan vind je in wie heeft voorrang op een kruispunt?.

Fout 13 – Een uitrit aanzien voor een gewone zijweg

Een uitrit en een zijweg kunnen soms op elkaar lijken.

Maar juridisch is het verschil belangrijk.

Uit een uitrit de weg oprijden is een bijzondere manoeuvre.

Daarbij moet je het overige verkeer voor laten gaan.

Dat betekent dus niet alleen auto’s.

Ook bijvoorbeeld:

• fietsers;
• voetgangers;
• bromfietsers;
• en andere weggebruikers

moeten worden voorgelaten.

Daarom moet je een uitritconstructie op tijd leren herkennen.

Fout 14 – Alleen naar de voorrangsregel kijken en niet naar veiligheid

Stel:

Jij hebt voorrang.

Maar je ziet dat een andere bestuurder nauwelijks snelheid vermindert.

Dan is de juiste gedachte niet:

“Ik heb voorrang, dus ik ga.”

Je gebruikt de verkeersregel én je verkeersinzicht.

Je neemt waar:

Die bestuurder lijkt niet te stoppen.

Je voorspelt:

Hier kan een conflict ontstaan.

Je evalueert:

Kan ik snelheid verminderen?

Je beslist:

Ik voorkom gevaar.

Je handelt.

Daarmee kom je weer uit bij:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen

Meer over dit verschil tussen de voorrangsregel kennen en een kruispunt daadwerkelijk veilig oplossen lees je in wie heeft voorrang op een kruispunt?.

Fout 15 – Denken dat verkeer op een rotonde automatisch voorrang heeft

Een rotonde geeft op zichzelf niet automatisch voorrang.

Verkeersbord D1 geeft de rotonde en verplichte rijrichting aan.

De voorrang wordt apart geregeld.

Bij veel rotondes zie je:

• bord B6;
• en voorrangsdriehoeken op het wegdek.

Dan moet het verkeer dat de rotonde nadert voorrang verlenen aan bestuurders op de kruisende weg.

Maar je moet dus naar de verkeerstekens kijken.

Niet alleen denken:

rotonde = verkeer erop heeft voorrang.

Meer hierover lees je in hoe rijd je veilig en correct op een rotonde?.

Fout 16 – Denken dat fietsers op iedere rotonde voorrang hebben

Ook dat klopt niet.

De voorrangsregeling voor fietsers hangt af van de concrete inrichting.

Je kijkt onder andere naar:

• verkeersborden;
• voorrangsdriehoeken;
• ligging van het fietspad;
• jouw afslaande beweging;
• en de plaats van de fietser.

Ook de populaire gedachte:

“Binnen de bebouwde kom heeft de fietser altijd voorrang.”

is te simpel.

De feitelijke inrichting, verkeerstekens en toepasselijke verkeersregels zijn bepalend.

Juist bij rotondes komen twee artikelen uit deze reeks samen:

hoe rijd je veilig en correct op een rotonde?

en:

wat zijn de regels bij fietsers en voetgangers?

Fout 17 – Bij een rotonde alleen naar links kijken

Bij veel rotondes komt het verkeer waaraan je voorrang moet verlenen van links.

Daarom fixeren leerlingen zich soms volledig op links.

Maar ondertussen kan:

• de voorligger stoppen;
• rechts een fietser rijden;
• een voetganger oversteken;
• of de verkeerssituatie vóór je veranderen.

Goed kijken betekent daarom dat je aandacht blijft bewegen.

Niet dat je één richting heel lang blijft controleren.

Fout 18 – Blind vertrouwen op richtingaanwijzers

Een richtingaanwijzer is belangrijke informatie.

Maar niet de enige informatie.

Zie je iemand richting aangeven?

Kijk ook naar:

• snelheid;
• positie;
• rijlijn;
• stuurgedrag;
• en de daadwerkelijke beweging.

Een bestuurder kan:

• verkeerd richting aangeven;
• vergeten de richtingaanwijzer uit te zetten;
• te vroeg richting aangeven;
• of alsnog anders handelen.

Daarom baseer je een beslissing nooit op één signaal.

Fout 19 – Te laat richting aangeven bij het verlaten van een rotonde

Bij het verlaten van een rotonde geef je tijdig richting aan naar rechts.

Een veelgemaakte fout is dat een leerling pas richting aangeeft wanneer de auto de afslag al inrijdt.

Dan heeft de richtingaanwijzer nauwelijks nog communicatieve waarde.

Andere weggebruikers moeten juist vooraf kunnen voorspellen wat jij gaat doen.

Meer hierover lees je in hoe rijd je veilig en correct op een rotonde?.

Fout 20 – Denken dat invoegend verkeer voorrang heeft

Dit is een belangrijke.

Vanaf een invoegstrook de doorgaande rijbaan oprijden is een bijzondere manoeuvre.

De invoeger moet het overige verkeer voor laten gaan.

Richting aangeven betekent dus niet:

“Nu moeten ze mij ertussen laten.”

Je blijft zelf verantwoordelijk voor een veilige invoeging.

Meer hierover lees je in hoe moet je invoegen en uitvoegen op de snelweg?.

Fout 21 – Te langzaam invoegen

Sommige leerlingen denken:

“Langzamer is veiliger.”

Maar bij invoegen kan een te lage snelheid juist problemen veroorzaken.

Het snelheidsverschil met verkeer op de doorgaande rijbaan wordt groter.

Daardoor:

• heb je meer ruimte nodig;
• komen andere voertuigen sneller naast je;
• wordt timing moeilijker;
• en kan invoegen onrustiger worden.

De bedoeling is niet:

altijd zo hard mogelijk rijden.

De bedoeling is:

je snelheid passend maken bij het verkeer waarmee je wilt samenvoegen.

Fout 22 – Pas aan het einde van de invoegstrook kijken

Dan is het eigenlijk al te laat.

Je wilt vroeg:

• verkeer waarnemen;
• snelheid opbouwen;
• een geschikte ruimte herkennen;
• en bepalen of je vóór of achter een voertuig wilt invoegen.

Wanneer je pas aan het eind begint te beslissen, ontstaat tijdsdruk.

Daarom is vooruitkijken ook op invoegstroken zo belangrijk.

Dat sluit rechtstreeks aan op ver vooruit kijken tijdens het autorijden.

Fout 23 – Denken dat richting aangeven voorrang geeft

Dat geldt niet alleen bij invoegen.

In het algemeen is een richtingaanwijzer communicatie.

Je laat andere weggebruikers weten wat je van plan bent.

Maar je richtingaanwijzer verandert de verkeersregels niet.

Dus:

knipperlicht aan = niet automatisch recht op ruimte.

Eerst kijken.

Dan beoordelen.

Dan veilig uitvoeren.

Fout 24 – Vergeten dat uitvoegen ook een bijzondere manoeuvre is

Dit wordt verrassend vaak over het hoofd gezien.

Van de doorgaande rijbaan de uitrijstrook oprijden is eveneens een bijzondere manoeuvre.

Je moet dus rekening houden met verkeer dat zich al op de uitrijstrook of in een weefvak bevindt.

Je kunt niet zonder controle naar rechts sturen alleen omdat jij de afrit nodig hebt.

De volledige uitleg staat in hoe moet je invoegen en uitvoegen op de snelweg?.

Fout 25 – Een gemiste afslag koste wat kost alsnog nemen

Dit gebeurt vooral wanneer leerlingen bang zijn:

“Ik rijd verkeerd.”

Maar verkeerd rijden is iets anders dan onveilig rijden.

Mis je een afslag?

Dan rijd je veilig door.

Ga niet:

• hard remmen;
• onverwacht meerdere rijstroken oversteken;
• over markeringen sturen;
• of een andere weggebruiker afsnijden.

Tijdens het praktijkexamen bij het CBR is veilig en zelfstandig handelen belangrijker dan koste wat kost de route volgen.

Fout 26 – Te laat snelheid aanpassen

Dit is een veelvoorkomend probleem.

Een leerling ziet bijvoorbeeld pas laat:

• een kruispunt;
• rotonde;
• fietser;
• voetgangersoversteekplaats;
• file;
• of onoverzichtelijke situatie.

Daarna moet ineens hard worden geremd.

Maar het probleem begon eerder.

De situatie werd te laat bewust waargenomen.

Dat is ook een belangrijk onderwerp binnen de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen.

Fout 27 – Denken dat langzaam rijden altijd veilig is

Veilig rijden betekent niet:

altijd langzaam rijden.

Je snelheid moet passen bij:

• verkeerssituatie;
• zicht;
• weg;
• weer;
• andere weggebruikers;
• en geldende maximumsnelheid.

Onnodig langzaam rijden kan:

• doorstroming hinderen;
• andere bestuurders onzeker maken;
• en laten zien dat je verkeerssituaties onvoldoende zelfstandig beoordeelt.

Fout 28 – De maximumsnelheid zien als verplichte snelheid

De maximumsnelheid is het maximum.

Niet automatisch de juiste snelheid voor iedere situatie.

Je kunt op een 50 km/u-weg soms prima 50 rijden.

Maar bij:

• slecht zicht;
• een kind bij de rijbaan;
• een onoverzichtelijk kruispunt;
• druk fietsverkeer;
• of gladheid

kan een lagere snelheid nodig zijn.

Daarom moet je niet alleen naar het bord kijken.

Je kijkt naar de verkeerssituatie.

Fout 29 – Te dicht voor de auto kijken

Dit lijkt geen verkeersregel.

Maar het veroorzaakt veel fouten met verkeersregels.

Wanneer je te dichtbij kijkt, zie je:

• een kruispunt later;
• een rotonde later;
• verkeerslichten later;
• fietsers later;
• stilstaand verkeer later;
• en veranderingen in verkeersdrukte later.

Daardoor heb je minder tijd om te bepalen welke regel van toepassing is.

Meer hierover lees je in ver vooruit kijken tijdens het autorijden.

Fout 30 – Wel spiegelen, maar niets met de informatie doen

Een leerling kan keurig in de binnenspiegel kijken.

Maar de belangrijke vraag is:

Wat zag je?

Rijdt iemand dicht achter je?

Komt er een motor aan?

Is de ruimte vrij?

Moet je jouw handeling aanpassen?

Spiegelen is geen toneelstuk voor de instructeur of examinator.

Het moet functioneel zijn.

Daarom behandelen we dit uitgebreider in hoe verbeter je je kijktechniek tijdens het autorijden?.

Fout 31 – Pas kijken wanneer de manoeuvre al begint

Bijvoorbeeld:

eerst beginnen met naar rechts sturen

en daarna pas kijken of er een fietser rijdt.

De juiste volgorde is anders.

Je verzamelt eerst informatie.

Daarna maak je een plan.

Daarna voer je de manoeuvre uit.

Daarom past ook hier:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen

Fout 32 – Een dode hoek niet controleren

Spiegels laten niet altijd de volledige ruimte naast je zien.

Dat is belangrijk bij:

• rijstrook wisselen;
• invoegen;
• wegrijden;
• rechts afslaan;
• en situaties met fietsers.

Een gerichte aanvullende controle kan nodig zijn om te bepalen of de ruimte naast je daadwerkelijk vrij is.

Het doel is niet overdreven achterom kijken.

Het doel is één concrete vraag beantwoorden:

Is de ruimte waar ik naartoe wil vrij?

Zowel bij invoegen en uitvoegen als bij fietsers en voetgangers kan die controle essentieel zijn.

Fout 33 – Te weinig afstand houden

Afstand geeft je tijd.

Wanneer je heel dicht achter iemand rijdt, heb je minder tijd wanneer die bestuurder:

• remt;
• afslaat;
• stopt voor een voetganger;
• of onverwacht reageert.

Afstand geeft je bovendien beter zicht op wat vóór die auto gebeurt.

Te weinig afstand is daarom niet alleen een remwegprobleem.

Het beperkt ook je waarneming en beslissingsruimte.

Fout 34 – Alleen naar de auto vóór je kijken

De auto vóór je is belangrijk.

Maar daar stopt je blik niet.

Je wilt ook kijken:

• vóór die auto;
• naar verkeerslichten;
• naar kruispunten;
• naar remlichten verderop;
• naar fietsers;
• naar zijwegen;
• en naar veranderingen in verkeersdrukte.

Het doel is dat je steeds minder alleen reageert en steeds meer gaat anticiperen.

Dat sluit aan op wanneer ben je klaar voor je praktijkexamen?.

Fout 35 – Te lang twijfelen

Twijfelen is logisch wanneer je nog leert rijden.

Maar te lang twijfelen kan zelf een probleem worden.

Je ziet bijvoorbeeld voldoende ruimte om een kruispunt op te rijden.

Je blijft wachten.

De situatie verandert.

Nu komt er wél verkeer.

Vervolgens probeer je alsnog te gaan.

Daarmee maak je een eenvoudige situatie moeilijker.

Daarom is beslissen een vaste stap binnen onze denkstructuur.

Je moet niet alleen waarnemen en evalueren.

Er moet uiteindelijk ook een besluit komen.

Fout 36 – Denken dat besluitvaardig hetzelfde is als gehaast

Besluitvaardig rijden betekent niet:

snel ergens tussen duiken.

Het betekent:

op basis van voldoende informatie een duidelijke keuze maken.

Is de ruimte niet veilig?

Dan wacht je.

Is de ruimte wel veilig?

Dan hoef je niet onnodig te blijven twijfelen.

Veiligheid en vlotte doorstroming kunnen dus prima samengaan.

Fout 37 – Bij iedere onduidelijke situatie automatisch stoppen

Sommige leerlingen bouwen overal extra zekerheid in.

Maar stoppen is niet altijd nodig.

Het kan zelfs andere weggebruikers onzeker maken wanneer jij zonder duidelijke reden stopt.

De betere vraag is:

Welke informatie mis ik?

En:

Wat moet ik doen om voldoende informatie te krijgen?

Soms betekent dat:

• gas loslaten;
• snelheid verminderen;
• iets verder kijken;
• of gecontroleerd naderen.

Niet automatisch volledig stoppen.

Fout 38 – Te weinig rekening houden met doorstroming

Veilig rijden betekent ook deelnemen aan het verkeer.

Wanneer je bij iedere mogelijkheid onnodig lang wacht, kun je andere weggebruikers hinderen.

Veilig rijden betekent daarom niet alleen risico’s voorkomen.

Je moet, wanneer de situatie het toelaat, ook vlot en besluitvaardig deelnemen aan het verkeer.

Fout 39 – De regel kennen maar de situatie niet herkennen

Dit is misschien wel de belangrijkste fout uit het hele artikel.

Een leerling kan theoretisch weten:

bestuurders van rechts hebben voorrang.

Maar wanneer het kruispunt te laat wordt herkend, wordt die kennis niet op tijd toegepast.

De echte fout kan dus liggen bij:

• waarnemen;
• vooruitkijken;
• snelheid;
• of informatieverwerking.

Daarom is verkeersinzicht veel breder dan verkeersregels uit het hoofd kennen.

Fout 40 – Denken dat één fout tijdens het rijexamen automatisch zakken betekent

Een praktijkexamen wordt als totaalrit beoordeeld.

Niet iedere kleine fout betekent automatisch dat je examen mislukt.

Belangrijk is onder andere:

• hoe ernstig de fout is;
• of gevaar ontstaat;
• of je de fout zelf herkent;
• hoe je hem oplost;
• en hoe je daarna verder rijdt.

Meer hierover lees je bij gezakt voor je rijexamen: wat gebeurt er daarna? en wat zijn de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen?.

Fout 41 – Na een fout blijven nadenken over die fout

Je mist een afslag.

Je laat de motor afslaan.

Je maakt een kleine beoordelingsfout.

En daarna denk je minutenlang:

“Nu ben ik gezakt.”

Ondertussen ontwikkelt het verkeer vóór je zich verder.

Dat kan nieuwe fouten veroorzaken.

Daarom is de juiste aanpak:

veilig oplossen en doorgaan.

Ook bij zenuwen voor het rijexamen is dit belangrijk.

Fout 42 – Regels als trucjes uit het hoofd leren

Sommige leerlingen leren:

bij deze straat altijd rechts kijken

of:

bij deze rotonde altijd stoppen

of:

op deze plek altijd naar de tweede versnelling

Dat kan tijdelijk helpen.

Maar het is geen zelfstandig autorijden.

Vandaag komt er een fietser.

Morgen niet.

Vandaag is het rustig.

Morgen staat er file.

De locatie is hetzelfde.

De verkeerssituatie is anders.

Daarom willen we geen route uit het hoofd leren.

We willen dat je iedere situatie opnieuw analyseert.

Fout 43 – Een rijlesroute verwarren met een examenroute

Een bekende route kan prettig zijn om vaardigheden te oefenen.

Maar een leerling moet uiteindelijk ook op onbekende plekken veilig kunnen rijden.

Tijdens het praktijkexamen gaat het niet om het onthouden van een route.

Het gaat om zelfstandig verkeerssituaties oplossen.

Daarom moet je kennis en inzicht overdraagbaar worden naar nieuwe situaties.

Fout 44 – Te veel bezig zijn met wat de instructeur denkt

Een leerling kan tijdens een rijles denken:

“Was dat goed?”

“Moet ik nu remmen?”

“Wat zou mijn instructeur willen?”

Maar uiteindelijk moet je aandacht naar buiten.

Naar het verkeer.

Richting examenniveau moet je steeds minder afhankelijk worden van aanwijzingen.

Meer hierover lees je in wanneer ben je klaar voor je praktijkexamen?.

Fout 45 – Denken dat goed kijken betekent veel met je hoofd bewegen

Dat is niet de bedoeling.

Je kunt overdreven vaak in spiegels kijken en nog steeds relevante informatie missen.

De vraag is:

Wat heb je waargenomen?

En:

Wat heb je met die informatie gedaan?

Functioneel kijken is belangrijker dan overdreven kijkbewegingen.

Lees daarvoor ook hoe verbeter je je kijktechniek tijdens het autorijden?.

Fout 46 – Geen plan maken vóór een verkeerssituatie

Een leerling ziet bijvoorbeeld een rotonde.

Maar denkt pas vlak ervoor:

“Wat moet ik nu doen?”

Een ervaren bestuurder begint eerder.

Die ziet de rotonde en denkt:

• welke afslag moet ik hebben?
• hoe wordt de voorrang geregeld?
• waar zijn fietsers?
• welke snelheid past hierbij?
• wat doet mijn voorligger?

Daar ontstaat het plan.

Hoe eerder je een plan maakt, hoe rustiger je kunt handelen.

Juist daarom combineren we in hoe rijd je veilig en correct op een rotonde? kijken, snelheid, voorrang en besluitvorming.

Fout 47 – Alleen reageren in plaats van anticiperen

Een beginnende bestuurder reageert vaak pas wanneer iets gebeurt.

Een gevorderde leerling probeert eerder te voorspellen wat er kán gebeuren.

Zie je kinderen bij een oversteek?

Dan wacht je niet totdat iemand de rijbaan op rent.

Zie je een fietser achterom kijken?

Dan kan dat betekenen dat hij van richting wil veranderen.

Zie je remlichten verderop?

Dan kun je eerder je snelheid aanpassen.

Dat is anticiperen in het verkeer.

Fout 48 – Gevaar pas herkennen wanneer je moet remmen

Wanneer je pas denkt:

“Dit is gevaarlijk”

op het moment dat je hard moet remmen, was er vaak eerder al informatie beschikbaar.

Bijvoorbeeld:

• beperkt zicht;
• een kind bij de weg;
• een fietser die slingert;
• een auto die niet afremt;
• of een voetganger bij een oversteek.

Daarom gaat gevaarherkenning vooral over eerder signaleren.

Fout 49 – Niet herkennen dat minder zicht ook informatie is

Staat er een grote bestelbus vlak vóór een kruispunt?

Dan kun je niet zien wat erachter gebeurt.

De verkeerde gedachte is:

“Ik zie niemand.”

De juiste gedachte is:

“Ik kan niet zien of daar iemand is.”

Dat verschil verandert je rijgedrag.

Je past je snelheid en positie aan zodat je meer informatie kunt verzamelen.

Fout 50 – Verkeersregels los zien van verkeersinzicht

Verkeersregels vertellen je wat juridisch moet gebeuren.

Verkeersinzicht helpt je bepalen:

• wanneer die regel relevant wordt;
• welke weggebruiker erbij betrokken is;
• wat er werkelijk gebeurt;
• welk risico ontstaat;
• en welk veilig plan daarbij past.

Daarom zijn verkeersregels en verkeersinzicht niet twee losse dingen.

Ze horen bij elkaar.

Hoe voorkom je dat je verkeersregels verkeerd toepast?

Begin niet alleen met:

Welke regel ken ik?

Begin met:

Wat zie ik?

Daarna:

Wat kan er gebeuren?

Vervolgens:

Welke regel geldt in deze situatie?

Dan:

Wat betekent dat voor mijn plan?

En uiteindelijk:

Wat ga ik doen?

Dat is opnieuw:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen

Stap 1 – Waarnemen

Je verzamelt informatie.

Denk aan:

• verkeersborden;
• wegmarkeringen;
• bestuurders;
• fietsers;
• voetgangers;
• snelheid;
• zicht;
• rijstroken;
• kruispunten;
• uitritten;
• en mogelijke gevaren.

Stap 2 – Voorspellen

Je denkt vooruit.

Wat kan die bestuurder doen?

Kan die fietser naast mij komen?

Wil die voetganger oversteken?

Kan iemand uit die uitrit komen?

Wordt het verkeer verderop langzamer?

Stap 3 – Evalueren

Nu bepaal je:

• welke verkeersregel geldt;
• wie voorrang moet verlenen;
• wie eventueel voor moet gaan;
• of je voldoende ruimte hebt;
• of je snelheid passend is;
• en welk risico aanwezig is.

Stap 4 – Beslissen

Je maakt een plan.

Bijvoorbeeld:

• ik rijd door;
• ik rem rustig af;
• ik wacht;
• ik verleen voorrang;
• ik laat iemand voorgaan;
• ik kies een andere ruimte;
• of ik stel mijn manoeuvre uit.

Stap 5 – Handelen

Daarna voer je de beslissing rustig en duidelijk uit.

Je handelen moet het gevolg zijn van het denkproces.

Niet andersom.

Hoe helpt de hardop-denkmethode bij verkeersregels?

De hardop-denkmethode tijdens rijles kan helpen om te ontdekken waar het denkproces vastloopt.

Bijvoorbeeld:

“Verderop zie ik een gelijkwaardig kruispunt. Van rechts komt een fietser. Een fietser is bestuurder, dus ik moet voorrang verlenen. Ik laat mijn gas los en blijf kijken of er nog ander verkeer aankomt.”

Daar hoor je:

Waarnemen

Kruispunt en fietser.

Voorspellen

De fietser bereikt mogelijk hetzelfde punt.

Evalueren

Gelijkwaardig kruispunt, fietser is bestuurder.

Beslissen

Voorrang verlenen.

Handelen

Snelheid aanpassen en zo nodig wachten.

Hardop denken is geen trucje voor het examen.

Het helpt om eerder te kijken, vooruit te denken en een plan te maken.

Waarom is bewuste kijktechniek zo belangrijk?

Omdat je geen verkeersregel kunt toepassen op informatie die je niet hebt waargenomen.

Zie je de fietser niet?

Dan kun je de juiste regel niet toepassen.

Zie je bord B6 niet?

Dan kun je de voorrangsregeling missen.

Zie je de uitritconstructie niet?

Dan kun je de verkeerde regel kiezen.

Daarom begint veel goed verkeersgedrag met kijktechniek.

Waarom helpt ver vooruit kijken?

Omdat vroeg zien tijd geeft.

Tijd om:

• te herkennen;
• na te denken;
• snelheid aan te passen;
• andere weggebruikers te beoordelen;
• en een plan te maken.

Dat is de kern van ver vooruit kijken tijdens het autorijden.

Waarom is snelheid zo belangrijk?

Je snelheid bepaalt hoeveel tijd je hebt.

Bij een lagere snelheid heb je per meter meer verwerkingstijd.

Bij een hogere snelheid verandert de verkeerssituatie sneller.

Daarom moet snelheid passen bij:

• zicht;
• drukte;
• complexiteit;
• andere weggebruikers;
• en beschikbare ruimte.

Snelheid is dus niet alleen een getal op je snelheidsmeter.

Het is ook een hulpmiddel waarmee je tijd creëert om verkeerssituaties te verwerken.

Waarom is besluitvaardigheid nodig?

Omdat een verkeerssituatie blijft veranderen.

Wanneer je na voldoende informatie geen keuze maakt, kan een goede mogelijkheid verdwijnen.

Daarom hoort beslissen net zo goed bij veilig rijden als kijken.

Een goede bestuurder is niet alleen voorzichtig.

Hij of zij kan ook duidelijk handelen wanneer dat veilig kan.

Welke verkeersregel wordt het vaakst verkeerd toegepast?

Er is niet één verkeersregel die bij iedere leerling bovenaan staat.

In onze ervaring hangt het sterk af van het niveau en de leerling.

Bij beginnende leerlingen zien we vaker problemen met:

• bestuurders van rechts;
• fietsers;
• voetgangers;
• afslaan;
• en kijkmomenten.

Later in de opleiding verschuift dat vaker naar:

• timing;
• snelheid;
• invoegen;
• rotondes;
• zelfstandigheid;
• doorstroming;
• en besluitvorming.

Het gaat dus niet alleen om welke regel verkeerd wordt toegepast.

Het gaat vooral om waarom.

Wat zien we bij Rijschool Butterhuizen het vaakst?

Bij Rijschool Butterhuizen geven we al meer dan twintig jaar rijles in Heerhugowaard, Alkmaar en omgeving.

Wat we vaak zien, is dat veel fouten eigenlijk dezelfde onderliggende oorzaak hebben.

Bijvoorbeeld:

Een leerling mist een fietser.

Een andere leerling rijdt te snel een rotonde op.

Een derde leerling twijfelt te lang bij invoegen.

Op het eerste gezicht zijn dat drie verschillende fouten.

Maar onderliggend kan bij alle drie hetzelfde probleem spelen:

de verkeerssituatie werd te laat bewust waargenomen.

Daardoor ontstaat:

minder tijd → minder informatie → meer twijfel → latere beslissing → onrustige handeling

Daarom vinden we het veel nuttiger om naar het proces te kijken dan alleen naar het foutmoment.

Hoe analyseer je een fout tijdens rijles?

Gebruik opnieuw:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen

Vraag bijvoorbeeld:

Waarnemen

Wat had je kunnen zien?

Voorspellen

Wat had je kunnen verwachten?

Evalueren

Welke verkeersregel gold?

Was je snelheid passend?

Beslissen

Wat had een beter plan kunnen zijn?

Handelen

Hoe had je dat plan rustiger kunnen uitvoeren?

Daarmee maak je van een fout een leerpunt.

Wanneer beheers je verkeersregels voldoende zelfstandig?

Niet wanneer je alle regels mondeling kunt opdreunen.

Maar wanneer je ze tijdens een complete rit zelfstandig kunt toepassen.

Je instructeur hoeft dan steeds minder te zeggen:

“Kijk rechts.”

“Fietser.”

“Gas los.”

“Je moet voorrang verlenen.”

“Je kunt gaan.”

“Richting aangeven.”

Je ziet het zelf.

Je begrijpt het zelf.

Je beslist zelf.

Dat is ook een belangrijk onderdeel van wanneer je klaar bent voor je praktijkexamen.

Welke verkeersregels zijn belangrijk tijdens het praktijkexamen?

Eigenlijk allemaal die in de verkeerssituatie relevant worden.

Tijdens het praktijkexamen bij het CBR moet uit je rijgedrag blijken dat je verkeerssituaties zelfstandig en veilig kunt oplossen.

Dat kan bijvoorbeeld zichtbaar worden bij:

• kruispunten;
• rotondes;
• fietsers;
• voetgangers;
• invoegen;
• uitvoegen;
• bijzondere manoeuvres;
• snelheid;
• plaats op de weg;
• en doorstroming.

Moet je tijdens het praktijkexamen foutloos rijden?

Nee.

Je moet voldoende veilig, zelfstandig en verantwoord rijden.

Een klein foutje hoeft niet automatisch een onvoldoende te betekenen.

Maar wanneer fouten leiden tot:

• gevaar;
• onvoldoende zelfstandigheid;
• grote hinder;
• of een noodzakelijke ingreep,

wordt dat uiteraard belangrijker.

Meer hierover lees je in wat zijn de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen?.

Waarom is zelfstandig denken belangrijker dan trucjes?

Omdat je na je rijexamen alleen gaat rijden.

Dan zit er niemand naast je die zegt:

“Deze fietser moet je voor laten gaan.”

“Hier is het gelijkwaardig.”

“Kijk naar de voorrangsdriehoeken.”

“Je rijdt te snel naar de rotonde.”

“Kies alvast een invoegruimte.”

Dat moet je zelf doen.

Daarom is het uiteindelijke doel van de rijopleiding niet:

regels uit je hoofd leren voor het examen.

Het doel is:

verkeersregels begrijpen en zelfstandig in nieuwe verkeerssituaties toepassen.

Veelgestelde vragen over verkeerd toegepaste verkeersregels

Heeft alles van rechts voorrang?

Nee. Op een gelijkwaardig kruispunt gaat de hoofdregel over bestuurders die van rechts komen. Daarnaast bestaan uitzonderingen en kunnen verkeerstekens de voorrang regelen.

Heeft een voetganger van rechts voorrang?

Niet op grond van de algemene voorrangsregel voor bestuurders. Een voetganger kan wel in andere situaties voor moeten gaan.

Is een fietser een bestuurder?

Ja. Daarom gelden de voorrangsregels voor bestuurders ook voor fietsers.

Geeft rood asfalt een fietser voorrang?

Nee. De kleur rood bepaalt op zichzelf geen voorrang.

Betekenen voorrangsdriehoeken dat je altijd moet stoppen?

Nee. Ze betekenen dat je voorrang moet verlenen aan bestuurders op de kruisende weg. Stoppen is nodig wanneer de verkeerssituatie dat vereist.

Heeft verkeer op een rotonde altijd voorrang?

Nee. De voorrang wordt geregeld door verkeerstekens en wegmarkeringen.

Hebben fietsers op iedere rotonde voorrang?

Nee. Kijk naar de concrete inrichting, verkeersborden, voorrangsdriehoeken en toepasselijke verkeersregels.

Heeft invoegend verkeer voorrang?

Nee. Invoegen is een bijzondere manoeuvre en de invoegende bestuurder moet het overige verkeer voor laten gaan.

Is uitvoegen ook een bijzondere manoeuvre?

Ja. Ook van de doorgaande rijbaan de uitrijstrook oprijden is een bijzondere manoeuvre.

Geeft richting aangeven je voorrang?

Nee. Een richtingaanwijzer communiceert je bedoeling, maar verandert de verkeersregels niet.

Heeft verkeer op een T-splitsing automatisch voorrang?

Nee. De vorm van een T-splitsing bepaalt op zichzelf niet de voorrang.

Moet je een voetganger zonder voetgangersoversteekplaats nooit voor laten gaan?

Nee. Er zijn situaties waarin een voetganger zonder VOP toch voor moet gaan, bijvoorbeeld bij afslaan of een bijzondere manoeuvre.

Moet je altijd langzaam rijden om veilig te rijden?

Nee. Je snelheid moet passen bij de werkelijke verkeerssituatie.

Is de maximumsnelheid de snelheid die je altijd moet rijden?

Nee. Het is een maximum. De omstandigheden kunnen een lagere snelheid noodzakelijk maken.

Moet je bij iedere onduidelijke situatie stoppen?

Nee. Je moet voldoende informatie verzamelen en je snelheid daarop aanpassen. Soms is stoppen nodig, soms niet.

Waarom is vooruitkijken belangrijk?

Omdat je verkeerssituaties eerder herkent en meer tijd krijgt om de juiste verkeersregel toe te passen.

Waarom is kijktechniek belangrijk?

Omdat je relevante verkeersinformatie eerst moet waarnemen voordat je er veilig op kunt reageren.

Waarom is anticiperen belangrijk?

Omdat je dan niet alleen reageert op wat er gebeurt, maar ook rekening houdt met wat mogelijk gaat gebeuren.

Hoe helpt verkeersinzicht?

Verkeersinzicht helpt je verkeersregels te combineren met de werkelijke situatie en het gedrag van andere weggebruikers.

Moet je foutloos rijden tijdens je praktijkexamen?

Nee. Het examen draait om voldoende veilig, zelfstandig en verantwoord rijgedrag.

Is één fout automatisch zakken?

Nee. Het totale rijgedrag, de ernst van een fout en de manier waarop je ermee omgaat zijn belangrijk.

Tot slot

De verkeersregels die leerlingen tijdens rijles verkeerd toepassen zijn vaak niet het echte probleem.

De fout begint regelmatig eerder.

Je hebt de situatie te laat gezien.

Je hebt niet bewust waargenomen.

Je snelheid was te hoog voor de hoeveelheid informatie.

Je maakte geen plan.

Of je twijfelde te lang.

Daarom kijken we bij Rijschool Butterhuizen niet alleen naar:

Wat ging fout?

We kijken vooral naar:

Waar in het proces ging het fout?

Daarbij gebruiken we steeds:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen

Dat geldt bij voorrang op kruispunten, rotondes, invoegen en uitvoegen en fietsers en voetgangers.

Maar ook bij kijktechniek, vooruitkijken, anticiperen, gevaarherkenning en verkeersinzicht.

Het doel van rijles is uiteindelijk niet dat je honderd verkeersregels uit je hoofd kunt opzeggen.

Het doel is dat je in iedere nieuwe verkeerssituatie zelfstandig kunt denken:

Wat zie ik?

Wat kan er gebeuren?

Welke verkeersregel geldt hier?

Wat betekent dat voor mij?

En wat is mijn veilige plan?

---

---