Ontdek waar het vaak misgaat en hoe je verkeerssituaties beter leert herkennen en oplossen.
Wat zijn de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen?
Je praktijkexamen komt dichterbij en waarschijnlijk vraag je je af: waar zakken leerlingen eigenlijk het vaakst op tijdens het rijexamen?
Veel leerlingen denken dat één klein foutje meteen betekent dat het examen voorbij is. Dat is meestal niet hoe je naar een praktijkexamen moet kijken.
Een examinator kijkt vooral naar het totaalbeeld van je rit. Kun je zelfstandig en veilig rijden? Zie je verkeerssituaties op tijd aankomen? Maak je goede beslissingen en houd je voldoende rekening met andere weggebruikers?
Bij Rijschool Butterhuizen zien we in de praktijk dat fouten tijdens het examen vaak niet op zichzelf staan. Een fout bij een kruispunt kan bijvoorbeeld ontstaan doordat je te laat hebt gekeken. En te laat kijken komt weer regelmatig doordat je onvoldoende bewust vooruit hebt gekeken.
Daarom is het belangrijker om te begrijpen waarom een fout ontstaat dan om alleen een lijstje met examenfouten uit je hoofd te leren.
-
Niet ver genoeg vooruitkijken
Dit is wat ons betreft een van de belangrijkste oorzaken van problemen tijdens het autorijden.
Beginnende bestuurders hebben vaak de neiging om relatief dicht voor de auto te kijken.
Daardoor zie je een verkeerssituatie pas wanneer je er al bijna bent.
Je ziet bijvoorbeeld te laat:
- dat er een rotonde aankomt;
- dat het verkeerslicht verderop op rood staat;
- dat het verkeer begint af te remmen;
- dat er een fietser richting een oversteekplaats rijdt;
- dat een rijstrook ophoudt;
- of dat een verkeerssituatie verderop ingewikkelder wordt.
Wanneer je iets te laat ziet, heb je automatisch minder tijd om na te denken.
Je moet dan sneller beslissen en handelen.
En juist daardoor ontstaan fouten.
Goed ver vooruit kijken tijdens het autorijden geeft je tijd om een situatie te herkennen, een plan te maken en vervolgens rustig te handelen.
-
Wel kijken, maar niet bewust waarnemen
Tijdens een rijexamen draait goed kijken niet om zoveel mogelijk met je hoofd bewegen.
Je kunt keurig in je spiegels kijken en toch belangrijke informatie missen.
Het gaat erom dat je daadwerkelijk waarneemt wat er om je heen gebeurt en daar vervolgens iets mee doet.
Stel dat je in je binnenspiegel kijkt voordat je snelheid vermindert.
Zie je dan ook dat er iemand heel dicht achter je rijdt?
En pas je jouw handelen daar eventueel op aan?
Of voer je alleen een aangeleerde kijkhandeling uit?
Goed kijkgedrag heeft altijd een functie.
Meer hierover lees je in hoe verbeter je je kijktechniek tijdens het autorijden?
-
Te laat snelheid aanpassen
Dit hangt vaak direct samen met onvoldoende vooruitkijken.
Wanneer je een situatie laat ziet, pas je meestal ook laat je snelheid aan.
Je komt dan bijvoorbeeld te snel aan bij:
- een kruispunt;
- een rotonde;
- een zebrapad (v.o.p.);
- een onoverzichtelijke situatie;
- een fietser;
- of stilstaand verkeer.
Daardoor moet je harder remmen of heb je minder tijd om de situatie goed te beoordelen.
Een leerling die goed vooruitkijkt, kan vaak veel eerder het gas loslaten en rustig snelheid verminderen.
Dat geeft niet alleen jou meer tijd, maar maakt je rijgedrag ook duidelijker en voorspelbaarder voor andere weggebruikers.
-
Te langzaam en te voorzichtig rijden
Te hard rijden kan natuurlijk gevaarlijk zijn.
Maar onnodig langzaam rijden is ook niet de bedoeling.
Sommige leerlingen worden tijdens het praktijkexamen zo voorzichtig dat ze overal zekerheid proberen in te bouwen.
Ze rijden bijvoorbeeld 35 km/u waar 50 km/u veilig en verantwoord mogelijk is, wachten heel lang voordat ze een kruispunt oprijden of durven een normale verkeerssituatie niet goed op te lossen.
Veilig rijden betekent niet dat je altijd langzaam moet rijden.
Je moet je snelheid aanpassen aan:
- de verkeerssituatie;
- het zicht;
- de weg;
- andere weggebruikers;
- en de geldende maximumsnelheid.
Wanneer de situatie het toelaat, wordt ook verwacht dat je voldoende vlot met het verkeer meegaat.
-
Onvoldoende doorstroming
Dit sluit aan op te voorzichtig rijden.
Tijdens het examen wordt ook gekeken of je op een normale en zelfstandige manier deelneemt aan het verkeer.
Wanneer je bij iedere situatie heel lang blijft wachten terwijl je veilig had kunnen doorrijden, kan dat andere weggebruikers hinderen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- onnodig lang wachten bij een rotonde;
- niet durven invoegen terwijl er voldoende ruimte is;
- heel langzaam optrekken;
- zonder reden ver onder de maximumsnelheid rijden;
- of bij een kruispunt mogelijkheden om door te rijden steeds laten lopen.
We noemen dit vaak doorstroming.
Een goede bestuurder is veilig, maar ook voldoende besluitvaardig.
-
Verkeerssituaties te laat herkennen
Autorijden is voor een groot deel vooruitdenken.
Je moet niet alleen zien wat er op dit moment gebeurt, maar ook proberen te voorspellen wat er over een paar seconden kan gebeuren.
Zie je bijvoorbeeld een bal tussen geparkeerde auto’s vandaan rollen?
Dan kun je rekening houden met een kind dat erachteraan komt.
Zie je een fietser slingeren en achterom kijken?
Dan kun je rekening houden met het feit dat die fietser mogelijk van richting wil veranderen.
Een leerling die alleen reageert op wat er daadwerkelijk gebeurt, loopt voortdurend achter de situatie aan.
Richting het praktijkexamen willen we juist zien dat je steeds meer anticipeert.
-
Niet goed omgaan met fietsers en voetgangers
In het Nederlandse verkeer kom je veel fietsers, voetgangers en andere kwetsbare verkeersdeelnemers tegen.
Daar moet je tijdens het examen goed rekening mee houden.
Problemen ontstaan bijvoorbeeld wanneer een leerling:
- een fietser te laat ziet;
- onvoldoende ruimte houdt bij het passeren;
- een fietser bij het afslaan over het hoofd ziet;
- onvoldoende rekening houdt met een zebrapad;
- of niet anticipeert op onverwacht gedrag.
Vooral bij afslaan is goed kijken belangrijk.
Je moet niet alleen bezig zijn met waar jij naartoe wilt, maar ook met wie jouw rijlijn kan kruisen.
-
Voorrangssituaties verkeerd beoordelen
Voorrang is natuurlijk een belangrijk onderdeel van zelfstandig autorijden.
Daarbij gaat het niet alleen om weten wie volgens de verkeersregels voorrang heeft.
Je moet de situatie ook tijdig herkennen.
Als je pas vlak voor een kruispunt gaat nadenken over de voorrang, ben je eigenlijk al te laat.
Je moet eerder zien:
Wat voor kruispunt komt eraan?
Zijn er verkeersborden?
Komt er verkeer van rechts?
Zijn er fietsers?
Wat is mijn zicht?
En vervolgens pas je daar je snelheid en positie op aan.
Theoriekennis en praktijk komen hier dus echt samen.
-
Te weinig afstand houden
Voldoende afstand geeft je tijd.
Wanneer je te dicht achter een andere auto rijdt, heb je minder tijd om te reageren wanneer die bestuurder plotseling remt.
Bovendien wordt je zicht naar voren slechter.
Dat laatste wordt soms vergeten.
Als je iets meer afstand houdt, kun je vaak beter over en langs het verkeer voor je kijken. Daardoor zie je eerder wat er verderop gebeurt.
Afstand houden helpt dus niet alleen bij remmen, maar ook bij vooruitkijken en plannen.
-
Onvoldoende nacontrole
Bij verschillende handelingen is het belangrijk dat je weet wat er rondom de auto gebeurt.
Bijvoorbeeld wanneer je:
- van rijstrook wisselt;
- wegrijdt;
- afslaat;
- invoegt;
- uitvoegt;
- of een bijzondere verrichting uitvoert.
Alleen in de spiegels kijken is niet in iedere situatie voldoende.
Wanneer dat nodig is, moet je ook controleren wat er in de dode hoek gebeurt.
Maar ook hierbij geldt: het gaat niet om een ingestudeerd hoofdbewegingetje.
Je kijkt omdat je informatie nodig hebt om veilig een handeling uit te kunnen voeren.
-
Te lang twijfelen
Twijfel hoort bij leren autorijden.
Maar richting het praktijkexamen moet je steeds beter zelfstandig beslissingen kunnen nemen.
Sommige leerlingen zien een situatie goed, weten eigenlijk wat ze moeten doen, maar blijven vervolgens twijfelen.
Kan ik gaan?
Zal ik toch wachten?
Kan ik invoegen?
Zal ik nog even remmen?
Daardoor kan een eenvoudige verkeerssituatie uiteindelijk ingewikkeld worden.
Een examinator verwacht niet dat je overal snel doorheen rijdt.
Wel wordt verwacht dat je, wanneer je voldoende informatie hebt, een veilige beslissing durft te nemen.
-
Een fout maken en daarna blijven nadenken over die fout
Dit zien we regelmatig.
Er gaat tijdens het examen iets niet helemaal zoals je wilde en vervolgens denk je:
“Dit was fout. Nu ben ik gezakt.”
Vanaf dat moment zit je met je gedachten bij de situatie van twee minuten geleden in plaats van bij het verkeer dat nú voor je zit.
Dat kan juist nieuwe fouten veroorzaken.
Heb je iets verkeerd gedaan?
Herstel het wanneer dat mogelijk is en ga daarna verder met je rit.
Je kunt tijdens het examen niet terugrijden in de tijd.
De volgende verkeerssituatie verdient weer je volledige aandacht.
Betekent één fout dat je gezakt bent?
Nee, niet automatisch.
Het hangt af van de fout, de omstandigheden en de gevolgen ervan.
Een kleine onvolkomenheid hoeft niet te betekenen dat je onvoldoende rijdt.
Een fout waardoor een gevaarlijke situatie ontstaat kan vanzelfsprekend veel zwaarder wegen.
Daarom moet je tijdens je examen niet proberen om foutloos te rijden.
Probeer vooral te laten zien dat je zelfstandig, veilig en verantwoord kunt rijden.
Meer hierover lees je in wanneer ben je klaar voor het praktijkexamen?
Wat als de examinator moet ingrijpen?
Een ingreep is natuurlijk serieus.
Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer de examinator moet remmen of op een andere manier moet voorkomen dat er een gevaarlijke situatie ontstaat.
Maar het heeft weinig zin om tijdens de rest van de rit zelf al te bepalen wat dat voor de uitslag betekent.
Blijf rijden.
Blijf kijken.
Blijf verkeerssituaties oplossen.
De examinator beoordeelt uiteindelijk jouw examen.
Probeer dus niet tijdens de rit zelf voor examinator te spelen.
Waarom ontstaan veel examenfouten eigenlijk eerder?
Dit is iets wat we bij Rijschool Butterhuizen belangrijk vinden om leerlingen te leren.
Een fout ontstaat vaak enkele seconden voordat je hem daadwerkelijk ziet gebeuren.
Stel:
Je remt te laat voor een rotonde.
Het probleem is dan misschien niet je remtechniek.
Misschien keek je tien seconden daarvoor onvoldoende vooruit.
Daardoor zag je de rotonde te laat.
Daardoor liet je te laat je gas los.
Daardoor moest je harder remmen.
En uiteindelijk kom je onrustig bij de rotonde aan.
De zichtbare fout is dus het harde remmen.
Maar de werkelijke oorzaak was het te laat waarnemen.
Daarom kijken we tijdens de rijopleiding niet alleen naar:
“Wat ging er fout?”
maar vooral naar:
“Waarom ging het fout?”
Dat is uiteindelijk veel waardevoller.
De hardop-denkmethode kan helpen
Wanneer je moeite hebt om situaties op tijd te herkennen, kan de hardop-denkmethode tijdens rijles goed helpen.
Je benoemt tijdens het rijden wat je verderop ziet.
Bijvoorbeeld:
“Verderop zie ik een zebrapad. Rechts loopt iemand richting de oversteekplaats. Achter mij rijdt een auto. Ik laat mijn gas los en houd rekening met de voetganger.”
Hiermee train je jezelf om eerder informatie te verzamelen en daar meteen een plan aan te koppelen.
Het doel is uiteindelijk dat dit proces vanzelf in je hoofd gebeurt.
Wat kun je tijdens je laatste rijlessen voor het examen oefenen?
Richting het examen gaat het wat ons betreft steeds minder om losse trucjes.
Je moet uiteindelijk een complete rit zelfstandig kunnen uitvoeren.
Daarom is het goed om tijdens de laatste fase van je opleiding langere stukken te rijden waarbij je instructeur zo weinig mogelijk helpt.
Daarna kun je samen bespreken:
- welke situaties je zelf goed hebt opgelost;
- waar je instructeur nog moest helpen;
- welke fouten je zelf hebt herkend;
- waar je te laat keek;
- waar je eerder een plan had kunnen maken;
- en welke onderdelen nog extra aandacht nodig hebben.
Zo krijg je een veel realistischer beeld van of je klaar bent voor het praktijkexamen.
Hoe ga je om met zenuwen tijdens het examen?
Spanning kan ervoor zorgen dat je anders gaat rijden dan tijdens een normale rijles.
Je gaat bijvoorbeeld:
- extra voorzichtig rijden;
- te veel nadenken over eenvoudige handelingen;
- gespannen naar de examinator luisteren;
- bang worden om fouten te maken;
- of na een fout denken dat het examen al verloren is.
Een beetje spanning is normaal.
Het belangrijkste is dat je aandacht bij het verkeer blijft.
Meer hierover lees je in hoe kun je zenuwen voor je rijexamen verminderen?
Onze ervaring bij Rijschool Butterhuizen
Wat we leerlingen vooral proberen mee te geven is dat je een praktijkexamen niet haalt door een perfect ingestudeerd rondje te rijden.
Verkeer is iedere dag anders.
Je kunt dezelfde weg honderd keer rijden en de honderd-en-eerste keer ontstaat er ineens een situatie die je nog nooit eerder hebt meegemaakt.
Daarom moet je niet alleen leren wat je in een bepaalde situatie moet doen.
Je moet leren zelf te kijken, te herkennen, te beslissen en te handelen.
Veel fouten die we tijdens rijlessen zien, hebben uiteindelijk dezelfde basis:
te laat kijken → te laat herkennen → te laat beslissen → te laat handelen.
Daarom besteden we zoveel aandacht aan vooruitkijken, kijktechniek en zelfstandig plannen.
En maak je een keer een fout?
Dan willen we vooral zien dat je hem herkent, veilig oplost en daarna doorgaat.
Want ook na het behalen van je rijbewijs zul je nooit iedere rit foutloos rijden.
Het verschil is dat je dan zelf verantwoordelijk bent voor het herkennen en veilig oplossen van situaties.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen?
Veel voorkomende problemen zijn onvoldoende vooruitkijken, te laat snelheid aanpassen, onvoldoende waarnemen, twijfel bij beslissingen, verkeerde beoordeling van verkeerssituaties en onvoldoende rekening houden met andere weggebruikers.
Zak je direct als je een fout maakt tijdens het rijexamen?
Nee. Een klein foutje betekent niet automatisch dat je zakt. De examinator kijkt naar het totaalbeeld en vooral naar veilig en zelfstandig rijgedrag.
Moet je tijdens het praktijkexamen foutloos rijden?
Nee. Het gaat erom dat je laat zien dat je veilig, zelfstandig en verantwoord aan het verkeer kunt deelnemen.
Kun je zakken doordat je te langzaam rijdt?
Onnodig langzaam rijden kan invloed hebben op je beoordeling wanneer daardoor de doorstroming wordt belemmerd of blijkt dat je onvoldoende zelfstandig beslissingen durft te nemen.
Is kijkgedrag belangrijk tijdens het examen?
Ja, heel belangrijk. Goed kijken vormt de basis voor het tijdig herkennen en oplossen van verkeerssituaties.
Wat moet je doen als je tijdens je examen een fout maakt?
Herstel de situatie wanneer dat nodig en mogelijk is en richt daarna je aandacht weer op het verkeer. Blijf niet gedurende de rest van je examen over de fout nadenken.
Wat moet je doen als je denkt dat je gezakt bent?
Blijf gewoon je rit rijden. Je weet tijdens het examen niet hoe de examinator de volledige rit uiteindelijk beoordeelt.
Meer weten over je praktijkexamen?
Lees dan ook wanneer ben je klaar voor het praktijkexamen?, hoe verbeter je je kijktechniek tijdens het autorijden? en hoe kun je zenuwen voor je rijexamen verminderen?
Bij Rijschool Butterhuizen leren we je niet alleen hoe je bepaalde verkeerssituaties moet uitvoeren. We willen vooral dat je leert begrijpen waarom je iets doet.
Want uiteindelijk draait goed autorijden om:
Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen.
En hoe eerder dat proces begint, hoe meer tijd je hebt om veilig te handelen.