Hoe werkt een praktijkexamen bij het CBR?

Kort antwoord: tijdens het praktijkexamen laat je zien dat je voldoende veilig, zelfstandig en verantwoord kunt autorijden. Je maakt eerst kennis met de examinator, rijdt daarna een praktijkrit door verschillende verkeerssituaties en krijgt na terugkomst bij het CBR de uitslag. Je hoeft daarbij niet foutloos te rijden.

Je rijlessen zitten er bijna op, je instructeur vindt dat je voldoende niveau hebt en de datum van je praktijkexamen komt dichterbij.

Dan wordt het ineens echt.

Maar wat gebeurt er eigenlijk tijdens zo’n praktijkexamen bij het CBR?

Waar begin je?

Hoe lang rijd je?

Wat vraagt de examinator?

Moet je bijzondere verrichtingen doen?

En waar wordt tijdens de rit eigenlijk op gelet?

Voor veel leerlingen zorgt juist het onbekende voor extra spanning.

Daarom leggen we in dit artikel stap voor stap uit hoe een praktijkexamen bij het CBR verloopt, wat je tijdens de rit kunt verwachten en hoe je je het beste kunt voorbereiden.

Bij Rijschool Butterhuizen bereiden we je tijdens de rijopleiding niet alleen voor op autorijden.

We zorgen er ook voor dat je weet wat je op de examendag kunt verwachten.

Wanneer doe je praktijkexamen?

Je praktijkexamen is het moment waarop je laat zien dat je voldoende zelfstandig en veilig aan het verkeer kunt deelnemen.

Dat betekent niet dat je foutloos moet kunnen rijden.

Het gaat er vooral om dat je laat zien dat je:

• veilig rijdt;
• zelfstandig beslissingen neemt;
• goed kijkt;
• verkeerssituaties op tijd herkent;
• rekening houdt met andere weggebruikers;
• je snelheid aanpast aan de situatie;
• vooruitdenkt en plant;
• voldoende ruimte kiest;
• de auto voldoende beheerst.

Je instructeur volgt tijdens je rijopleiding voortdurend je ontwikkeling.

Richting het examen moet je instructeur tijdens een complete rit steeds minder hoeven te helpen.

Uiteindelijk moet jij zelf:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen.

Niet het aantal lessen dat je hebt gehad bepaalt dus of je klaar bent.

Het gaat erom wat je zelfstandig kunt.

Daarom is hoeveel rijlessen je gemiddeld nodig hebt voor je rijbewijs vooral een richtlijn en geen vast getal dat voor iedere leerling geldt.

Het praktijkexamen plannen we tijdens je rijopleiding

Een praktijkexamen plannen we liever niet pas op het moment dat je volledig klaar bent.

We proberen tijdens de opleiding vooruit te kijken naar het moment waarop je waarschijnlijk op examenniveau komt.

Dat is belangrijk omdat beschikbare examencapaciteit bij het CBR verder vooruit kan liggen.

In hoe lang is de wachttijd voor een CBR-praktijkexamen? leggen we uit waarom een reserveringstermijn niet hetzelfde is als stilzitten en wachten.

Je volgt ondertussen gewoon rijlessen en ontwikkelt je verder richting je examendatum.

Zo proberen we:

rijlessen → ontwikkeling → eventuele toetsmomenten → praktijkexamen

zo logisch mogelijk op elkaar te laten aansluiten.

Een tussentijdse toets kan daarbij een extra meetmoment zijn, maar is niet verplicht.

Waar begint je praktijkexamen?

Je praktijkexamen begint bij het CBR.

Bij Rijschool Butterhuizen doen onze leerlingen hun praktijkexamen in de regio vanuit het CBR in Alkmaar.

Meestal rijd je vóór het examen nog met je instructeur naar het CBR.

Die rit kun je gebruiken om even in het rijden te komen.

Het is niet de bedoeling om vlak voor je examen ineens nog allerlei nieuwe dingen te leren.

Wat je nodig hebt, heb je tijdens je rijopleiding al geoefend.

Zie de rit naar het CBR vooral als:

even rijden zoals je gewend bent.

Niet als een laatste spoedcursus.

Wat moet je meenemen naar het CBR?

Controleer vóór je examendag wat je nodig hebt.

Je wilt natuurlijk niet vlak voor het examen ontdekken dat je iets belangrijks bent vergeten.

In wat moet je meenemen naar je praktijkexamen? behandelen we dit uitgebreid.

Een belangrijk onderdeel is onder andere een geldig identiteitsbewijs en het ingevulde zelfreflectieformulier.

Veel andere gegevens rondom je examen zijn tegenwoordig digitaal geregeld.

Controleer wat je nodig hebt daarom ruim vóór je examendag.

Dan hoef je je daar op het moment zelf niet meer druk om te maken.

Wat gebeurt er voordat je gaat rijden?

Voordat je daadwerkelijk in de auto stapt, maak je kennis met de examinator.

De examinator legt uit hoe het examen verloopt en wat je tijdens de rit kunt verwachten.

Dat eerste gesprek is vooral bedoeld om duidelijkheid te geven.

Je hoeft dus niet vanaf het eerste moment te denken:

“Nu word ik al op ieder woord beoordeeld.”

Luister gewoon naar de uitleg.

Is iets niet duidelijk?

Vraag het dan.

Dat geldt later tijdens de rit trouwens ook.

Gaat je rijinstructeur mee tijdens het examen?

In veel gevallen kan je instructeur meerijden tijdens het praktijkexamen.

Dat hoeft niet altijd.

Sommige leerlingen vinden het prettig wanneer hun eigen instructeur achterin zit.

Andere leerlingen rijden liever alleen met de examinator.

Bespreek vooraf wat voor jou prettig is en wat op dat moment mogelijk is.

Als je instructeur meerijdt, bemoeit hij of zij zich tijdens het examen natuurlijk niet met de rit.

De examinator beoordeelt jouw rijgedrag.

Krijg je vooraf vragen over de auto?

Voor of rond het begin van de rit kan de examinator enkele vragen stellen die met de auto te maken hebben.

Denk bijvoorbeeld aan:

• onderdelen van het voertuig;
• controles die je vóór het rijden kunt uitvoeren;
• praktische basiskennis rondom veiligheid.

Je hoeft hiervoor geen automonteur te zijn.

Het gaat om kennis die past bij iemand die straks zelfstandig een auto gebruikt.

Tijdens je rijopleiding word je daarop voorbereid.

Hoe begint de praktijkrit?

Daarna stap je in de auto.

Neem gewoon de tijd om te gaan zitten zoals je dat tijdens je rijlessen gewend bent.

Controleer:

• je zitpositie;
• je spiegels;
• je gordel;
• of je klaar bent om veilig weg te rijden.

Ga niet ineens een compleet ander ritueel gebruiken omdat er een examinator naast je zit.

Doe wat je tijdens je lessen ook doet.

Vanaf dat moment begint de rit.

De examinator geeft onderweg aanwijzingen.

Bijvoorbeeld:

“Aan het einde van de weg gaan we linksaf.”

Of:

“Op de rotonde nemen we de tweede afslag.”

Je hoeft geen route uit je hoofd te leren.

Jouw taak is de aanwijzing te volgen én ondertussen zelfstandig met het verkeer om te gaan.

Moet je tijdens het examen zelfstandig rijden?

Ja.

Dat is eigenlijk de kern van het praktijkexamen.

Het CBR wil beoordelen of jij straks zonder rijinstructeur naast je veilig aan het verkeer kunt deelnemen.

De examinator vertelt dus niet voortdurend:

• wanneer je moet remmen;
• waar je moet kijken;
• wanneer je gas moet loslaten;
• of je wel of niet kunt rijden;
• hoe je iedere situatie moet oplossen.

Je krijgt een routeaanwijzing.

Hoe jij vervolgens met de verkeerssituatie omgaat, bepaal je zelf.

Je moet dus zelf:

• kijken;
• informatie verzamelen;
• situaties herkennen;
• risico’s voorspellen;
• je snelheid aanpassen;
• ruimte kiezen;
• beslissingen nemen;
• handelen.

Dat is precies waarom zelfstandig rijden gedurende je hele rijopleiding zo belangrijk is.

Van rijles naar examenniveau

In het begin van je rijopleiding helpt je instructeur natuurlijk veel.

Tijdens je eerste rijles is dat volkomen normaal.

Misschien hoor je:

“Laat hier je gas maar los.”

Later wordt dat:

“Wat zie je verderop?”

En richting het examen hoeft je instructeur uiteindelijk nauwelijks meer iets te zeggen.

Jij ziet zelf:

• dat er een kruispunt komt;
• dat het zicht beperkt is;
• dat er een fietser nadert;
• dat je snelheid omlaag moet;
• welke ruimte je nodig hebt;
• welk plan veilig is.

Dat is de ontwikkeling van:

begeleid rijden → zelfstandig rijden.

En juist dát laat je tijdens je praktijkexamen zien.

Wat als je een aanwijzing niet goed begrijpt?

Vraag het gewoon.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

“Bedoelt u hier links?”

Dat is veel verstandiger dan gokken en daardoor op het laatste moment een onveilige manoeuvre uitvoeren.

Een vraag stellen betekent niet dat je niet zelfstandig kunt rijden.

Zelfstandig rijden betekent vooral dat jij verkeerssituaties zelf veilig oplost.

Niet dat je gedachten kunt lezen.

Wat als je een afslag mist?

Dat hoeft helemaal geen groot probleem te zijn.

Stel dat de examinator zegt dat je rechtsaf moet en je rijdt per ongeluk rechtdoor.

Wanneer je gewoon veilig rechtdoor rijdt, kan de examinator daarna een nieuwe route aangeven.

Ga dus niet op het laatste moment alsnog:

• hard remmen;
• plotseling van rijstrook wisselen;
• snel insturen;
• een andere weggebruiker hinderen.

Alleen omdat je denkt:

“Ik móét daar rechtsaf.”

Veilig rijden is belangrijker dan precies de route volgen.

Moet je examenroutes uit je hoofd leren?

Nee.

Natuurlijk zijn er wegen en gebieden waar tijdens praktijkexamens vaker wordt gereden.

Maar een praktijkexamen is geen vast rondje.

De examinator kan routes combineren en aanpassen.

En zelfs wanneer je dezelfde weg twee keer rijdt, is de verkeerssituatie nooit precies hetzelfde.

Vandaag kan er:

• een fietser aankomen;
• een bestelbus stilstaan;
• een voetganger oversteken;
• een wegopbreking zijn;
• veel meer verkeer zijn.

Daarom vinden wij het veel belangrijker dat je leert verkeerssituaties op te lossen dan dat je één route uit je hoofd kent.

Na het behalen van je rijbewijs weet je immers ook niet vooraf welke situaties je tegenkomt.

Welke verkeerssituaties kun je tijdens het examen tegenkomen?

De route verschilt per examen.

Je kunt bijvoorbeeld rijden door:

• woonwijken;
• kruispunten;
• rotondes;
• verkeerslichten;
• wegen buiten de bebouwde kom;
• drukkere doorgaande wegen;
• invoeg- en uitvoegsituaties;
• verschillende snelheidsgebieden;
• situaties met fietsers en voetgangers;
• afhankelijk van de route mogelijk autosnelweg.

Het gaat er niet om dat je iedere plek kent.

Het gaat erom dat je iedere nieuwe situatie voldoende zelfstandig kunt beoordelen.

Moet je bijzondere verrichtingen doen?

Bijzondere verrichtingen kunnen onderdeel zijn van het praktijkexamen.

Tijdens je rijopleiding oefen je bijvoorbeeld onderdelen waarbij je:

• parkeert;
• omkeert;
• achteruit rijdt;
• of op een andere manier bijzondere voertuigbeheersing laat zien.

Daarbij gaat het niet alleen om de technische uitvoering.

Je moet vooral goed blijven kijken naar wat er om je heen gebeurt.

Veiligheid blijft belangrijker dan een verrichting perfect uitvoeren.

Heb je tijdens een tussentijdse toets een vrijstelling voor de bijzondere verrichtingen behaald, dan kan die vrijstelling gelden voor het eerste praktijkexamen waarvoor deze bedoeld is.

Meer over de toets, het verloop en de mogelijke vrijstelling lees je in wat is een tussentijdse toets en wat heb je eraan?.

Waar let de examinator tijdens het rijden op?

Een examinator kijkt naar het totale rijgedrag.

Dus niet alleen:

“Schakelt deze leerling netjes?”

of:

“Staat de auto perfect recht geparkeerd?”

Er wordt onder andere gekeken naar:

• veiligheid;
• zelfstandigheid;
• kijkgedrag;
• verkeersinzicht;
• snelheid;
• afstand;
• ruimtegebruik;
• voertuigbeheersing;
• positie op de weg;
• omgang met andere weggebruikers;
• besluitvorming;
• anticiperen;
• de manier waarop je verkeerssituaties oplost.

Het praktijkexamen is dus vooral een beoordeling van hoe jij als beginnend bestuurder het geheel uitvoert.

Veel van deze onderdelen komen ook terug in de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen.

Hoe belangrijk is kijken tijdens het praktijkexamen?

Heel belangrijk.

Goed autorijden begint voor een groot deel bij het verzamelen van informatie.

Als je te kort voor de auto kijkt, zie je situaties later.

Daardoor krijg je minder tijd om:

• te voorspellen wat er kan gebeuren;
• je snelheid aan te passen;
• ruimte te kiezen;
• een beslissing te nemen;
• rustig te handelen.

Daarom besteden we tijdens de rijopleiding veel aandacht aan ver vooruit kijken tijdens het autorijden.

Ver vooruit kijken geeft tijd

Stel dat je pas vlak voor een rotonde ziet dat het verkeer stilstaat.

Dan moet je ineens reageren.

Zie je dezelfde situatie veel eerder?

Dan kun je:

• eerder gas loslaten;
• je spiegels controleren;
• de verkeerssituatie beoordelen;
• geleidelijk snelheid verminderen;
• rustig aansluiten.

Het verschil zit dan niet alleen in remmen.

Het verschil begint veel eerder:

je hebt de situatie eerder waargenomen.

Goed kijken is meer dan spiegels gebruiken

Kijktechniek betekent niet simpelweg dat je vaak genoeg in je spiegels kijkt.

Je kunt ergens naar kijken zonder werkelijk relevante informatie op te nemen.

De belangrijke vraag is:

“Wat heb ik gezien en wat betekent dat voor mijn plan?”

Daarom hangt goed examenrijden ook sterk samen met je kijktechniek tijdens het autorijden.

Je verzamelt informatie.

Vervolgens gebruik je die informatie om een beslissing te nemen.

Van kijken naar handelen

Een praktisch model dat we tijdens de rijopleiding gebruiken is:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen.

Waarnemen

Wat gebeurt er?

Welke informatie zie je?

Voorspellen

Wat kan er gebeuren?

Wat kunnen andere weggebruikers gaan doen?

Evalueren

Wat betekent dat voor jou?

Moet je bijvoorbeeld je snelheid, positie of ruimte aanpassen?

Beslissen

Wat wordt je plan?

Handelen

Voer het plan rustig en veilig uit.

Veel zichtbare fouten tijdens een praktijkexamen ontstaan eigenlijk eerder in deze keten.

Bijvoorbeeld:

te laat kijken → te laat herkennen → te laat beslissen → te laat handelen.

Daarom is alleen het laatste foutje corrigeren niet altijd voldoende.

Je wilt leren begrijpen waardoor die fout ontstond.

De hardop-denkmethode kan daarbij helpen

Tijdens je rijopleiding kan de hardop-denkmethode tijdens rijles helpen om je denkproces zichtbaar te maken.

Je benoemt bijvoorbeeld:

“Verderop zie ik een rotonde. Rechts rijdt een fietser. Ik laat mijn gas los, verzamel informatie en bepaal zo meteen of ik kan doorrijden.”

Hierdoor train je jezelf om niet alleen te reageren op wat vlak voor je gebeurt.

Je leert eerder:

• kijken;
• herkennen;
• voorspellen;
• beslissen;
• handelen.

Uiteindelijk hoef je dat natuurlijk niet voortdurend hardop te zeggen.

Het denkproces moet steeds automatischer worden.

Mag je fouten maken tijdens het praktijkexamen?

Ja.

Dit is heel belangrijk:

een praktijkexamen hoeft niet foutloos te zijn.

Iedere bestuurder maakt weleens een minder mooie handeling.

De examinator kijkt naar het totaalbeeld.

Bij een fout kunnen bijvoorbeeld vragen meespelen als:

• wat voor fout was het?
• ontstond er gevaar?
• had je de situatie gezien?
• kon je hem veilig oplossen?
• was het een eenmalig moment?
• hoe verliep de rest van de rit?

Dat betekent niet dat iedere fout onbelangrijk is.

Maar ook niet dat één klein foutje automatisch betekent dat je examen voorbij is.

In de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen behandelen we uitgebreider welke problemen vaak voorkomen en vooral waarom die fouten ontstaan.

Wat zijn veelgemaakte fouten tijdens het rijexamen?

Veel examenfouten hebben te maken met zaken als:

• onvoldoende vooruitkijken;
• wel kijken maar niet bewust waarnemen;
• te laat snelheid aanpassen;
• te voorzichtig rijden;
• onvoldoende doorstroming;
• verkeerssituaties te laat herkennen;
• verkeerd omgaan met fietsers of voetgangers;
• voorrang verkeerd beoordelen;
• onvoldoende afstand houden;
• onvoldoende nacontrole;
• te lang twijfelen;
• na een fout blijven nadenken.

In wat zijn de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen? behandelen we deze punten uitgebreid.

Het belangrijkste daarbij is dat een zichtbare fout vaak eerder ontstaat.

Bijvoorbeeld:

je remt te laat.

Maar waarom?

Misschien keek je te laat vooruit.

Daardoor zag je de situatie laat.

Daardoor maakte je laat een plan.

Daardoor moest je uiteindelijk hard remmen.

De oorzaak ligt dan niet alleen bij het remmen.

Wat als je tijdens het examen een fout maakt?

Dan is het belangrijkste:

doorgaan.

Blijf niet minutenlang nadenken over iets wat achter je ligt.

De volgende verkeerssituatie komt alweer.

Sommige leerlingen maken een fout en denken meteen:

“Ik ben gezakt.”

Daarna verandert hun rijgedrag.

Ze gaan:

• extra voorzichtig rijden;
• minder beslissingen nemen;
• over alles nadenken;
• minder natuurlijk kijken.

En daardoor ontstaan soms juist nieuwe fouten.

Dat is zonde.

Ga nooit zelf bepalen dat je gezakt bent.

Je weet tijdens de rit niet hoe de examinator de volledige rit uiteindelijk beoordeelt.

Fout gemaakt?

Veilig oplossen en doorgaan.

Meer over de beoordeling na een fout lees je ook in de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen.

Zie je examen als een complete wedstrijd

Een praktijkexamen kun je een beetje vergelijken met een voetbalwedstrijd.

Een speler kan:

• een minder goede pass geven;
• daarna een goede actie maken;
• een bal verliezen;
• vervolgens goed verdedigen.

Aan het einde wordt niet alleen naar één moment gekeken.

Er wordt naar de hele wedstrijd gekeken.

Zo kun je ook naar je praktijkexamen kijken.

Een minder mooi moment hoeft niet automatisch te bepalen hoe je complete rit wordt beoordeeld.

Blijf dus rijden.

De wedstrijd is pas afgelopen wanneer de examinator zegt dat het examen klaar is.

Wat als de examinator ingrijpt?

Het kan voorkomen dat een examinator tijdens de rit moet ingrijpen.

Dat kan bijvoorbeeld:

• met de rem;
• met het stuur;
• mondeling.

Een ingreep is vanzelfsprekend een belangrijk moment.

Zeker wanneer deze nodig was om gevaar te voorkomen.

Maar ook daarna geldt:

jij bepaalt tijdens het examen niet zelf de uitslag.

Blijf je rijtaak uitvoeren.

Richt je opnieuw op:

Wat zie ik nu?

Wat kan er gebeuren?

Wat is mijn volgende veilige beslissing?

De examinator bepaalt uiteindelijk de uitslag.

Hoe ga je om met zenuwen tijdens het praktijkexamen?

Bijna iedereen voelt spanning voor een praktijkexamen.

Dat is normaal.

Je weet dat iemand naast je zit die jouw rijgedrag beoordeelt en natuurlijk wil je graag slagen.

Een beetje spanning hoeft ook helemaal niet verkeerd te zijn.

Maar sterke spanning kan je rijgedrag veranderen.

Bijvoorbeeld doordat je:

• te voorzichtig wordt;
• te veel gaat nadenken;
• minder vooruit kijkt;
• beslissingen uitstelt;
• vooral bezig bent met de examinator.

In hoe kun je zenuwen voor je rijexamen verminderen? behandelen we uitgebreid hoe je hiermee kunt omgaan.

De belangrijkste gedachte blijft:

rij zoals je hebt leren rijden.

De examinator is niet het belangrijkste in de auto

Tijdens het examen kan het verleidelijk zijn om steeds te denken:

“Wat vindt de examinator hiervan?”

Maar daardoor verschuift je aandacht naar binnen.

Je echte aandacht moet buiten de auto liggen.

Bij:

• verkeer;
• fietsers;
• voetgangers;
• verkeerslichten;
• kruispunten;
• snelheid;
• ruimte;
• risico’s.

De examinator zit naast je.

Maar het verkeer is jouw taak.

Moet je extra voorzichtig rijden omdat het examen is?

Nee.

Dit zien we regelmatig gebeuren.

Tijdens rijlessen rijdt een leerling prima.

Maar zodra het woord examen valt, verandert het rijgedrag ineens.

Dan wordt het:

• overal wachten;
• extreem langzaam rijden;
• geen beslissingen durven nemen;
• onnodig voorrang geven;
• kansen om door te rijden laten liggen.

Maar extreem voorzichtig rijden is niet automatisch veilig rijden.

Een veilige bestuurder durft ook door te rijden wanneer dat verantwoord is.

De examinator wil zien dat je:

veilig én zelfstandig

aan het verkeer deelneemt.

Niet dat je uit angst voor een fout iedere situatie vermijdt.

Moet je tijdens het examen perfect rijden?

Nee.

De examinator verwacht geen bestuurder met twintig jaar rijervaring.

Je bent een beginnend bestuurder.

Maar wel een beginnend bestuurder die voldoende basis moet hebben om daarna zelfstandig verder ervaring op te doen.

Dat is een belangrijk verschil.

Het doel is niet:

perfect rijden.

Het doel is:

voldoende veilig, zelfstandig en verantwoord rijden.

Waarom mentale overcapaciteit vóór het examen belangrijk is

Richting het praktijkexamen is het prettig wanneer je niet nét voldoende niveau hebt.

Tijdens je rijlessen wil je liever wat ruimte overhouden.

Zie het als het verschil tussen:

net een zes rijden

en:

richting een zeven rijden.

Niet omdat het CBR cijfers geeft.

Maar omdat je dan mentale ruimte overhoudt.

Op een examendag kan namelijk extra spanning ontstaan.

Misschien:

• slaap je iets minder goed;
• is het drukker dan normaal;
• krijg je een onverwachte verkeerssituatie;
• maak je een klein foutje.

Wanneer je al op je maximale vermogen rijdt, kan zoiets veel invloed hebben.

Met wat extra overcapaciteit kun je een minder moment beter opvangen.

Je houdt dan ruimte om:

• te blijven kijken;
• een fout te herstellen;
• onverwachte informatie te verwerken;
• zelfstandig een nieuw plan te maken.

Dat is uiteindelijk veel sterker dan precies op de ondergrens richting het examen gaan.

Wat gebeurt er als je terugkomt bij het CBR?

Na de praktijkrit keer je terug naar het CBR.

Daar hoor je de uitslag.

De examinator bespreekt hoe het examen is gegaan en vertelt of je bent geslaagd.

Ben je geslaagd?

Dan kun je je rijbewijs gaan aanvragen.

Ben je niet geslaagd?

Dan bespreekt de examinator welke onderdelen onvoldoende waren.

Die informatie gebruik je samen met je instructeur om gericht verder te werken.

Het belangrijkste na een onvoldoende is niet alleen:

“Wat deed ik fout?”

maar vooral:

“Waarom gebeurde het en wat kan ik de volgende keer eerder doen?”

Zo wordt een herexamen geen kopie van het eerste examen.

Wat moet je doen als je bent gezakt?

Een onvoldoende is vervelend.

Maar je rijopleiding begint daarna niet opnieuw bij nul.

Je hebt al veel vaardigheden ontwikkeld.

Na het examen kijk je samen naar:

• wat goed ging;
• welke onderdelen onvoldoende waren;
• waardoor dat ontstond;
• welke situaties nog extra aandacht nodig hebben;
• wat je richting een herexamen moet verbeteren.

De goede onderdelen houd je vast.

De zwakkere onderdelen verbeter je gericht.

Je begint niet opnieuw. Je gaat verder.

Ook de wachttijd voor een CBR-praktijkexamen kan bij een herexamen anders zijn dan bij het vooruit geplande eerste examen.

Wat kun je zelf doen op de dag van je praktijkexamen?

Probeer de dag zo normaal mogelijk te houden.

Zorg dat je op tijd bent

Voorkom onnodige haast vlak voor het examen.

Controleer vooraf wat je nodig hebt

Doe dat liever de avond ervoor dan vijf minuten voor vertrek.

Gebruik daarvoor eventueel de checklist in wat moet je meenemen naar je praktijkexamen?.

Eet en drink normaal

Doe wat je gewend bent.

Ga niet ineens experimenteren

Gebruik niet opeens allerlei nieuwe middeltjes, grote hoeveelheden cafeïne of andere dingen die je normaal niet gebruikt.

Probeer niet meer alles te leren

De laatste uren voor je examen ga je geen complete rijopleiding meer verbeteren.

Je hebt ervoor geoefend.

Rijd zoals tijdens je goede rijlessen

Dat is uiteindelijk de belangrijkste tip.

Geen speciale examenversie van jezelf maken.

Wat heeft theorie met het praktijkexamen te maken?

Meer dan veel leerlingen denken.

Tijdens je theorieopleiding leer je verkeersregels en verkeersinzicht.

Tijdens je praktijkexamen moet je die kennis in echte verkeerssituaties toepassen.

Je moet dus niet alleen weten:

welke regel geldt?

Je moet ook:

• de situatie op tijd herkennen;
• zien welke weggebruikers erbij betrokken zijn;
• beoordelen wat de regel voor jou betekent;
• vervolgens veilig handelen.

Binnen Theorie & Leren behandelen we onder andere het theorie-examen, veelgemaakte theoriefouten, de geldigheid van je theoriecertificaat en hoe je verkeersregels het beste kunt leren.

Theorie en praktijk zijn uiteindelijk geen twee losse werelden.

Tijdens het rijden komen ze samen.

Daarom kan goede theoriekennis ook helpen om veelgemaakte praktijkfouten tijdens het rijexamen eerder te herkennen en te voorkomen.

Heeft automaat of schakel invloed op het praktijkexamen?

De basis van het praktijkexamen blijft hetzelfde.

Of je nu automaat of schakel rijdt, je moet:

• veilig kijken;
• verkeerssituaties herkennen;
• snelheid aanpassen;
• zelfstandig beslissingen nemen;
• rekening houden met andere weggebruikers.

Bij een automaat hoef je je niet bezig te houden met koppelen en handmatig schakelen.

Dat kan bij sommige leerlingen mentale ruimte geven voor het verkeer.

Maar verkeersinzicht wordt daardoor niet minder belangrijk.

Meer over de verschillen en de keuze tussen beide opleidingen lees je in automaat of schakel: wat kun je het beste kiezen?.

Wat kost het als je opnieuw praktijkexamen moet doen?

Wanneer je zakt, stijgen meestal de totale kosten van je rijopleiding.

Je krijgt dan mogelijk te maken met:

• extra rijlessen;
• een nieuw praktijkexamen;
• extra opleidingstijd.

Dat is ook waarom bewust te vroeg examen doen om enkele rijlessen te besparen niet altijd verstandig is.

In wat kost een rijbewijs gemiddeld in 2026? leggen we uit waarom je beter naar de totale opleiding kunt kijken dan alleen naar de prijs per losse rijles.

Goed voorbereid examen doen geeft natuurlijk geen garantie dat je slaagt.

Maar onvoldoende voorbereid examen doen kan uiteindelijk duurder uitpakken.

Hoe helpt een goede rijschool je richting het praktijkexamen?

Een goede rijopleiding bestaat niet alleen uit zoveel mogelijk kilometers maken.

Tijdens je opleiding moet je steeds zelfstandiger worden.

Een instructeur helpt je om te leren:

• waarom je ergens kijkt;
• waarom je snelheid verandert;
• hoe je gevaar eerder herkent;
• hoe je zelfstandig een plan maakt;
• hoe je een fout analyseert;
• hoe je zonder voortdurende aanwijzingen rijdt.

Dat is ook een belangrijk punt wanneer je een goede rijschool kiest.

Kijk dus niet alleen naar:

• de prijs van één les;
• een pakket;
• of een losse slagingspercentageclaim.

Kijk vooral hoe een rijschool je van begeleid rijden naar zelfstandig rijden brengt.

Het praktijkexamen moet uiteindelijk geen totaal andere manier van rijden vragen dan je tijdens je lessen hebt geleerd.

Wat is de rol van een tussentijdse toets richting het praktijkexamen?

Een tussentijdse toets kan worden gebruikt als extra meet- en feedbackmoment tijdens je opleiding.

Je rijdt met een examinator en krijgt feedback over je rijgedrag.

Die feedback kun je daarna tijdens de resterende rijlessen gebruiken.

De toets kan bovendien onder bepaalde voorwaarden een vrijstelling voor bijzondere verrichtingen opleveren voor het eerste praktijkexamen waarvoor die vrijstelling geldt.

Maar een TTT is niet verplicht.

Je kunt ook zonder tussentijdse toets prima naar het praktijkexamen worden opgeleid.

Het belangrijkste blijft:

dat je op het moment van je praktijkexamen voldoende zelfstandig en veilig rijdt.

Hoe hangen vooruitkijken, kijktechniek en verkeersinzicht samen?

Deze drie onderdelen zijn eigenlijk nauwelijks van elkaar los te zien.

Wanneer je ver vooruit kijkt, krijg je eerder informatie.

Met een goede kijktechniek verzamel je vervolgens de relevante informatie rondom de auto.

Daarna gebruik je verkeersinzicht om te voorspellen wat er kan gebeuren.

Bijvoorbeeld:

Waarnemen: verderop staat verkeer stil.

Voorspellen: het verkeer voor mij zal waarschijnlijk ook gaan remmen.

Evalueren: ik moet mijn snelheid gaan aanpassen en controleren wat er achter mij gebeurt.

Beslissen: ik laat tijdig mijn gas los.

Handelen: ik verminder geleidelijk snelheid en sluit rustig aan.

Dit is veel sterker dan wachten totdat de auto direct vóór je hard remt.

Dat is precies waarom goed rijgedrag vaak al enkele seconden vóór de daadwerkelijke verkeerssituatie begint.

Onze ervaring bij Rijschool Butterhuizen

Wij begeleiden al jarenlang leerlingen naar hun praktijkexamen bij het CBR in Alkmaar.

Wat we daarbij vaak merken, is dat leerlingen het examen vooraf groter maken dan nodig is.

Ze denken dat ze ineens perfect moeten rijden.

Dat iedere kleine fout betekent dat ze zakken.

Of dat de examinator erop uit is om fouten te zoeken.

Zo moet je het praktijkexamen niet bekijken.

Je hebt tijdens je rijopleiding geleerd om zelfstandig verkeerssituaties op te lossen.

Tijdens het examen laat je zien dat je dat ook zonder voortdurende hulp van je instructeur kunt.

Natuurlijk is er spanning.

Natuurlijk wil je graag slagen.

Maar uiteindelijk blijft het gewoon autorijden.

Kijken → herkennen → vooruitdenken → beslissen → veilig handelen.

Dat is tijdens je rijlessen belangrijk.

En tijdens je praktijkexamen is dat niet anders.

Daarom kijken we gedurende de opleiding ook liever naar:

“Hoe zelfstandig rijdt deze leerling?”

dan alleen naar:

“Hoeveel rijlessen heeft deze leerling gehad?”

Praktijktip van onze rijinstructeurs

Probeer tijdens je praktijkexamen niet voortdurend te denken:

“Hoe doe ik het?”

Denk liever:

“Wat gebeurt er vóór mij?”

Na iedere verkeerssituatie begint er een nieuwe.

Dus:

Wat zie ik nu?

Wat kan er gebeuren?

Wat betekent dat voor mij?

Wat wordt mijn plan?

Maak je een fout?

Los hem veilig op.

En ga weer terug naar het verkeer.

Ga nooit zelf bepalen dat je gezakt bent.

Dat is de taak van de examinator.

Jouw taak is:

blijven rijden.

Veelgestelde vragen over het praktijkexamen bij het CBR

Hoe werkt een praktijkexamen bij het CBR?

Je maakt eerst kennis met de examinator en krijgt uitleg over het examen.

Daarna volgt een praktijkrit waarin je laat zien dat je zelfstandig, veilig en verantwoord kunt rijden.

Na terugkomst bij het CBR bespreekt de examinator de rit en krijg je de uitslag.

Moet ik foutloos rijden tijdens mijn praktijkexamen?

Nee.

Een praktijkexamen hoeft niet foutloos te zijn.

De examinator kijkt naar je totale rijgedrag en vooral naar veiligheid, zelfstandigheid en de manier waarop je verkeerssituaties oplost.

Meer over veel voorkomende fouten lees je in wat zijn de meest gemaakte fouten tijdens het rijexamen?.

Kan ik zakken als ik verkeerd rijd?

Alleen een verkeerde afslag nemen betekent niet automatisch dat je zakt.

Rijd liever veilig een verkeerde richting op dan dat je op het laatste moment een onveilige manoeuvre uitvoert.

Moet ik bijzondere verrichtingen doen?

Bijzondere verrichtingen kunnen onderdeel zijn van het praktijkexamen.

Tijdens je opleiding word je hierop voorbereid.

Heb je tijdens een tussentijdse toets een geldige vrijstelling behaald, dan kan die vrijstelling van toepassing zijn op het eerste praktijkexamen waarvoor deze bedoeld is.

Waar let de examinator vooral op?

Onder andere op:

• veiligheid;
• zelfstandigheid;
• kijkgedrag;
• verkeersinzicht;
• snelheid;
• ruimtegebruik;
• voertuigbeheersing;
• besluitvorming;
• omgang met andere weggebruikers.

Het gaat om het totaalbeeld van je rijgedrag.

Mag mijn rijinstructeur meerijden?

Dat kan in veel gevallen.

Bespreek vooraf met je instructeur wat mogelijk is en wat jij prettig vindt.

Wat als ik een aanwijzing van de examinator niet begrijp?

Vraag gerust om verduidelijking.

Dat is beter dan gokken en daardoor een onveilige manoeuvre uitvoeren.

Wat als ik een afslag mis?

Rijd veilig door.

De examinator kan de route opnieuw aanpassen.

Een gemiste afslag betekent niet automatisch dat je zakt.

Wat als ik tijdens het examen een fout maak?

Herstel de situatie wanneer dat veilig mogelijk is en richt je daarna weer op het verkeer.

Fout gemaakt? Veilig oplossen en doorgaan.

Blijf niet nadenken over een fout die al achter je ligt.

Zak je direct wanneer de examinator ingrijpt?

Een ingreep is een belangrijk moment, zeker wanneer deze nodig was voor de veiligheid.

Maar ga tijdens het examen niet zelf de einduitslag bepalen.

Blijf rijden.

De examinator beoordeelt uiteindelijk de complete rit en bepaalt de uitslag.

Is kijkgedrag belangrijk tijdens het praktijkexamen?

Ja.

Goed kijken vormt de basis voor het tijdig herkennen van verkeerssituaties en het maken van veilige beslissingen.

Het gaat daarbij niet om overdreven zichtbaar kijken, maar om relevante informatie verzamelen en gebruiken.

Meer hierover lees je in hoe verbeter je je kijktechniek tijdens het autorijden?.

Waarom is ver vooruit kijken zo belangrijk?

Omdat je daardoor verkeerssituaties eerder ziet.

Dat geeft tijd om te voorspellen wat er kan gebeuren, je snelheid aan te passen en rustig een plan uit te voeren.

Meer hierover lees je in waarom is ver vooruit kijken tijdens het autorijden zo belangrijk?.

Moet ik extra langzaam rijden tijdens het examen?

Nee.

Je moet je snelheid aanpassen aan de verkeerssituatie.

Onnodig langzaam of overdreven voorzichtig rijden kan juist laten zien dat je onvoldoende zelfstandig beslissingen neemt.

Wat als ik heel zenuwachtig ben?

Probeer je aandacht terug te brengen naar het verkeer.

Vraag jezelf:

Wat zie ik?

Wat kan er gebeuren?

Wat moet ik nu doen?

Je hoeft niet zonder zenuwen te rijden.

Je moet ondanks die spanning je rijtaak blijven uitvoeren.

Meer tips vind je in hoe kun je zenuwen voor je rijexamen verminderen?.

Hoeveel rijlessen heb ik nodig voordat ik praktijkexamen kan doen?

Dat verschilt per leerling.

Niet het aantal lessen bepaalt uiteindelijk of je klaar bent, maar hoeveel je zelfstandig kunt.

In hoeveel rijlessen heb je gemiddeld nodig voor je rijbewijs? leggen we uit welke factoren daarop invloed hebben.

Wanneer krijg ik de uitslag?

Na afloop van de praktijkrit keer je terug naar het CBR.

Daar bespreekt de examinator het examen en hoor je of je bent geslaagd.

Wat gebeurt er als ik zak?

Dan kijk je samen met je instructeur naar de feedback en bepaal je wat richting een herexamen verbeterd moet worden.

Je begint niet opnieuw met leren rijden.

Je bouwt verder op wat je al kunt.

Wat moet ik meenemen naar mijn praktijkexamen?

Zorg in ieder geval dat je ruim vooraf controleert wat nodig is.

In wat moet je meenemen naar je praktijkexamen? staat de complete uitleg.

Is het praktijkexamen anders in een automaat?

De basisbeoordeling van veilig en zelfstandig verkeersgedrag blijft hetzelfde.

Bij een automaat hoef je niet handmatig te koppelen en schakelen.

Meer over de verschillen lees je in automaat of schakel: wat kun je het beste kiezen?.

Tot slot

Een praktijkexamen bij het CBR is uiteindelijk geen test of je perfect kunt autorijden.

Het is het moment waarop je laat zien dat je voldoende:

• veilig;
• zelfstandig;
• verantwoordelijk;
• verkeersbewust

kunt rijden om zonder instructeur verder ervaring op te doen.

Je hoeft geen examenroutes uit je hoofd te leren.

Je hoeft niet iedere handeling foutloos uit te voeren.

En één klein foutje betekent niet automatisch dat je bent gezakt.

Wat wél belangrijk is:

verkeerssituaties op tijd zien, begrijpen wat er kan gebeuren en zelfstandig een veilig plan uitvoeren.

Daarom komt tijdens het praktijkexamen eigenlijk alles samen wat je tijdens je rijopleiding hebt geleerd:

Waarnemen → Voorspellen → Evalueren → Beslissen → Handelen.

Dat begint al bij ver vooruit kijken en een goede kijktechniek.

Met de hardop-denkmethode kun je dat denkproces tijdens je opleiding extra trainen.

Maak je onderweg een fout?

Veilig oplossen en doorgaan.

Voel je spanning?

Breng je aandacht terug naar het verkeer.

Mis je een afslag?

Rijd veilig verder.

En probeer vooral niet ineens een andere bestuurder te worden omdat er een examinator naast je zit.

Rijd zoals je tijdens je goede rijlessen hebt leren rijden.

Want uiteindelijk is dát wat het praktijkexamen moet laten zien:

dat jij klaar bent om zonder instructeur zelfstandig en veilig verder te rijden.